Heb je regelmatig te maken met leerlingen of studenten die zeggen dat ze er niets van snappen en vervolgens geen aandacht hebben voor jouw uitleg? Of met jongeren waarvan je het idee hebt dat ze meer kunnen dan ze laten zien of die nauwelijks inspanning leveren?

Een mogelijke reden voor dit gedrag is dat deze jongeren bepaalde overtuigingen hebben die belemmerend zijn voor het leren. Carol Dweck doet al dertig jaar onderzoek naar de relatie tussen motivatie en leerprestaties. Het viel haar op dat sommige leerlingen of studenten graag uitdagende taken aangaan waar ze veel van leren, terwijl anderen liever kiezen voor een makkelijke taak en al snel opgeven zodra het lastig wordt. Dit verschil bleek hem vooral te liggen in de overtuigingen die ze hebben over de mate van ontwikkelbaarheid van hun kwaliteiten.

Leerlingen of studenten die ervan uitgaan dat je kwaliteiten (zoals intelligentie) vaststaande eigenschappen zijn, hebben een statische mindset. Deze jongeren:

  • Willen graag hun talent bevestigd zien en zijn vooral gericht op het in stand houden van het beeld dat ze bijvoorbeeld intelligent of creatief zijn.
  • Ervaren school als een omgeving waarin je beoordeeld wordt op deze eigenschappen.
  • Zien een onvoldoende resultaat al snel als persoonlijk falen.
  • Hebben daardoor de neiging om uitdagingen uit de weg te gaan.
  • Geven bij tegenslag snel op.
  • Zien inspanning als teken van gebrek aan talent, denken dat dit niet loont of spannen zichzelf niet in om dit als excuus te kunnen gebruiken bij onvoldoende resultaat.
  • Reageren defensief op kritiek, ook wanneer deze kritiek constructief is.
  • Voelen zich snel bedreigd door het succes van anderen.

Leerlingen of studenten die ervan uitgaan dat je je kwaliteiten verder kunt ontwikkelen beschikken over een op groei gerichte mindset. Deze jongeren:

  • Houden van uitdagende leertaken.
  • Zetten door wanneer ze geconfronteerd worden met moeilijkheden.
  • Vinden dat inspanning erbij hoort: daardoor ga je juist steeds beter presteren.
  • Zijn gericht op hun eigen vooruitgang en ontlenen hun zelfvertrouwen aan het leerproces zelf en hun groei.
  • Staan open voor kritiek, omdat ze hiervan willen leren.
  • Zijn geïnspireerd door het succes van anderen.

Dat Dweck het belang benadrukt van een op groei gerichte mindset, betekent niet dat ze ontkent dat mensen van elkaar verschillen in aanleg, interesse en temperament. Het gaat er volgens haar vooral om, hoe je datgene wat je van nature hebt meegekregen verder kunt ontwikkelen. Uit haar onderzoek blijkt keer op keer dat mensen met een groei mindset gericht zijn op het leerproces zelf, hier meer voldoening uit halen en beter presteren. Wanneer we dus echt het beste uit onze leerlingen of studenten willen halen en ervoor willen zorgen dat ze zich optimaal ontwikkelen, is het van belang om een op groei gerichte mindset te stimuleren. Bovendien geven we hen dan een solide basis om zich tijdens hun volwassen leven verder te blijven ontwikkelen en hier plezier en voldoening aan te ontlenen.

Hoe bevorder je een op groei gerichte mindset bij leerlingen of studenten?

Enkele praktische suggesties:

  1. Besteed enkele mentor- of studieloopbaanlessen aan de werking van het brein en laat leerlingen of studenten zien dat het brein flexibel is en elke keer nieuwe verbindingen vormt, wanneer je iets nieuws leert. Vertel ze bijvoorbeeld dat dit in het begin lastig kan zijn, maar dat deze connecties na verloop van tijd steeds sterker en beter worden. Op Youtube zijn bruikbare filmpjes te vinden, waarmee je dit verhaal kunt ondersteunen.
  2. Je kunt leerlingen of studenten vragen naar voorbeelden van leersituaties die ze aanvankelijk lastig vonden en toch onder de knie hebben gekregen. Ook kun je vragen of ze zich nog voor kunnen stellen hoe het was toen ze voor het eerst leerden zwemmen of hoe hun eerste autorijles verliep. Wanneer je hen dit laat vergelijken met het moment waarop ze hun zwemdiploma of rijbewijs haalden, kun laten zien je dat inspanning loont. Daarnaast kun je hen vragen om voorbeelden te geven van talentvolle mensen en hen uit laten zoeken hoeveel inspanning deze persoon heeft geleverd om zo ver te komen.
  3. Geef complimenten die gericht zijn op inzet en prestaties en niet op capaciteiten. Sommige mensen denken jongeren zelfvertrouwen te geven door hun verstand of hun capaciteiten te prijzen. Daarmee kun je echter het tegenovergestelde effect bereiken: het kan leiden tot een statische mindset en faalangst. Een op groei gerichte mindset stimuleer je door voornamelijk complimenten te geven over geleverde inspanning of aanpak in relatie tot het resultaat. In plaats van bijvoorbeeld “Jij bent slim.”, kun je dus beter zeggen: “Je verslag is duidelijk en heel compleet, ik kan zien dat je hier hard aan hebt gewerkt.” Als het resultaat niet voldoende is, kun je bijvoorbeeld zeggen: “Ik waardeer de moeite die je hebt gedaan, laten we samen uitzoeken wat je precies niet begrijpt.”
  4. Wanneer een leerling zegt dat hij iets niet kan, werkt het meestal niet om te zeggen: “Natuurlijk kun je dit wel.”  De leerling heeft immers een andere overtuiging. Wat vaak beter werkt, is om eerst begrip te tonen en vervolgens de belemmerende overtuiging ietwat om te buigen naar een variant die behulpzamer is voor het leren. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Oké, ik snap dat dit moeilijk is voor jou en je het nog niet kunt.”

Wat is essentieel?

Volgens Carol Dweck is het essentieel dat je als docent zelf beschikt over een op groei gerichte mindset:

  1. Wanneer je zelf de overtuiging hebt dat kwaliteiten ontwikkelbaar zijn, is dat terug te zien in je handelen.  Leerling of studenten ervaren dat je hoge verwachtingen hebt, vertrouwen hebt in hun ontwikkelmogelijkheden en hen de benodigde support geeft in het bereiken van de gestelde leerdoelen.
  2. Daarnaast geef je je leerlingen of studenten het goede voorbeeld. Op het moment dat zij zien dat hun docenten passie hebben voor leren, zelf nooit uitgeleerd zijn en om feedback vragen, is de kans groot dat ze (onbewust) dit gedrag en de bijbehorende overtuigingen overnemen.

Vanzelfsprekend bereik je meer wanneer je als school een op groei gerichte mindset omarmt, zodat je daadwerkelijk een lerende organisatie kunt vormen.

Mocht je meer willen weten over dit onderwerp, dan kan ik je het boek van Carol Dweck van harte aanbevelen (zie bronvermelding). Je kunt mij natuurlijk ook altijd mailen: i.beumer@devirieu.nl. Ik ben benieuwd naar je reactie!

Bronnen

  • Mindset, de weg naar een succesvol leven, Carol S. Dweck, SWP, 2011
  • Carol Dweck: doorzettingsreacties en hulpeloze reacties, website: www.eduratio.be
Inspanning loont?
Getagd op: