Veel scholen in het vo en mbo zijn bezig met allerlei initiatieven om dit voor elkaar te krijgen. Denk bijvoorbeeld aan initiatieven om pesten te voorkomen, beter om te leren gaan met probleemgedrag van leerlingen,  maatwerk te leveren, ouders actief te betrekken bij de school, met resultaatgerichte teams te gaan werken, etc. Het nadeel van losse initiatieven is dat deze lang niet altijd leiden tot duurzame verbetering van het onderwijs of het werk- en leerklimaat. Bovendien leidt deze stapeling van thema’s nogal eens tot het gevoel dat het teveel van het goede is. Zelfs wanneer deze initiatieven passen binnen de gedeelde ambities van de school en het team.

Een integrale, systematische aanpak helpt om:

  • overzicht te behouden;
  • te focussen op de essentie;
  • een duurzaam resultaat tot stand te brengen.

PBS is zo’n integrale en systematische aanpak, gericht op het realiseren van een omgeving waarin het leren van elke leerling wordt bevorderd en gedragsproblemen worden voorkomen. Het is geen compleet uitgewerkte methode die op alle scholen op dezelfde manier wordt gebruikt. Uitgangspunt is juist dat elke school de ruimte heeft om een eigen invulling te geven aan PBS. Een invulling die past bij de visie van de school en de doelgroep en zoveel mogelijk gebruik maakt van goede ervaringen met bestaande interventies en ondersteuningsprogramma’s. Het krachtige van PBS is dat deze met elkaar verbonden worden en daardoor meer effect hebben. Ook is deze aanpak goed te combineren met bijvoorbeeld  handelingsgericht werken en/of oplossingsgericht werken. Bovendien kun je juist met PBS daadwerkelijk passend onderwijs realiseren.

Zoals blijkt uit de onderstaand schema, gaat PBS uit van drie lagen van onderwijsaanbod en ondersteuning:

PBS piramide

Het groene niveau omvat de basale  dagelijkse instructies en interventies om alle leerlingen te steunen in het bereiken van succes in het leren en het gedrag. Daarmee wordt een leeromgeving gecreëerd die effectief is voor 80 tot 90 % van de leerlingen. Tegelijkertijd wordt op voorhand erkend dat sommige leerlingen (op bepaalde momenten) extra ondersteuning nodig hebben. Op het gele niveau worden leerlingen met vergelijkbare leerbehoeften of problemen vaak in groepjes begeleid. De interventies op het rode niveau zijn het meest intensief en gericht op complexe, langdurige problemen. Denk hierbij ook aan begeleiding van buitenaf.

De gedeelde kernwaarden van de school staan centraal  in PBS. Deze waarden worden gezamenlijk uitgewerkt in gedragsverwachtingen richting de leerlingen en elkaar, zodat je van elkaar weet: ‘Zo gaan we hier op school met elkaar om’.

PBS geeft praktische handvatten om vanuit de gedragsverwachtingen als team of school probleemgedrag van leerlingen te voorkomen en gewenst gedrag te stimuleren. Dankzij deze handvatten kun je je als docent vooral richten op het lesgeven en ben je beter in staat om alle leerlingen aandacht te geven, inclusief de leerlingen waar het gewoonweg goed mee gaat.

Omdat bij PBS onderwijs en zorg op elkaar afgestemd zijn en iedereen vanuit dezelfde aanpak werkt, komen leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben snel op de juiste plek terecht.

Een andere pijler van PBS is de structurele samenwerking met ketenpartners (zoals de gemeente, jeugdzorg en maatschappelijk werk) en ouders. Ook de leerlingen zelf worden actief betrokken bij het vormgeven van PBS in de school.

Tenslotte is PBS een planmatige aanpak op basis van verzamelde data. Scholen verzamelen allerlei gegevens over het gedrag van leerlingen. Denk bijvoorbeeld aan de verzuimregistratie. Uitgangspunt van PBS is om deze data (en eventueel aanvullende data) structureel in te zetten voor het nemen van beslissingen en het bepalen van de effectiviteit van bepaalde interventies. Stel bijvoorbeeld dat teveel leerlingen te laat komen in de les. In die situatie wordt eerst op basis van gegevens de omvang van het probleem bepaald en een probleemanalyse uitgevoerd. Deze analyse leidt tot de keuze en uitvoering van een specifieke interventie. Na verloop van tijd wordt op basis van de verzamelde data bepaald in hoeverre deze interventie daadwerkelijk het gewenste effect heeft gehad.

Een aantal onderdelen van PBS herken je vast. Veel scholen werken bijvoorbeeld vanuit kernwaarden. De kracht van PBS zit hem in de integratie van deze onderdelen en het systematische karakter van de aanpak. Dit in combinatie met praktische handvatten. Hiermee kun je als school een omgeving behouden of creëren waarin het goed leren en werken is.

Mocht je meer willen weten, dan kun je natuurlijk altijd contact met me opnemen.

Reacties op deze blog zijn ook van harte welkom! Mijn mailadres is: i.beumer@devirieu.nl  (Ineke Beumer).

 

De school als een plek waar het goed leren en werken is voor iedereen
Getagd op: