Wat is PBS?
 

(SW)PBS staat voor (School Wide) Positive Behavior Support. Het is een wetenschappelijk bewezen, praktische aanpak om een veilig en positief schoolklimaat te realiseren, zodat het leren van leerlingen en het werkplezier van docenten wordt bevorderd. Het is geen compleet uitgewerkte methode die op alle scholen op dezelfde manier gebruikt wordt. Uitgangspunt is juist dat elke school de ruimte heeft om een eigen invulling te geven aan PBS. Een invulling die past bij de visie van de school en zoveel mogelijk gebruik maakt van goede ervaringen met bestaande interventies en ondersteuningsprogramma’s.

De PBS aanpak steunt op vijf pijlers:

  1. Gedeelde waarden staan centraal

De eerste stap is om met elkaar na te gaan wat de gedeelde waarden zijn binnen de school of het team. Deze waarden (bijv. respect) worden uitgewerkt in concrete gedragsverwachtingen, zodat duidelijk is: zo gaan we hier met elkaar om.

  1. Een positieve insteek

Door consequent deze verwachtingen als uitgangspunt te nemen en je vooral te richten op positieve bekrachtiging, versterk je het gewenste gedrag van leerlingen. Je zorgt ervoor dat je als team consistent en voorspelbaar bent in je verwachtingen.

  1. Nadruk op preventie

Scholen of onderwijsteams die aan de slag gaan met PBS creëren een omgeving die gedragsproblemen zoveel mogelijk voorkomt en de kans op gewenst gedrag vergroot. Om dit voor elkaar te krijgen, bied je elke leerling de juiste mate van ondersteuning. PBS werkt met drie niveaus van ondersteuning en voorziet in effectieve, praktische interventies op elk niveau. Uitgangspunt is dat het basale niveau van ondersteuning voldoet voor 80 – 85% van de leerlingen.

  1. Planmatige aanpak op basis van verzamelde data

Scholen verzamelen allerlei gegevens over het gedrag van leerlingen. Denk bijvoorbeeld aan de aanwezigheidsregistratie. Uitgangspunt van PBS is om deze data (en eventueel aanvullende data) structureel in te zetten voor het nemen van beslissingen en het bepalen van de effectiviteit van bepaalde interventies. Stel bijvoorbeeld dat te veel leerlingen te laat in de les komen. In die situatie wordt eerst op basis van gegevens de omvang van het probleem bepaald en een probleemanalyse uitgevoerd. Op basis van deze analyse wordt vervolgens een interventie gekozen en uitgevoerd. Na verloop van tijd wordt op basis van de verzamelde data bepaald in hoeverre deze interventie het gewenste effect heeft gehad.

        5.  Samenwerking met ouders en ketenpartners

Vast onderdeel van PBS is het stimuleren van de betrokkenheid van ouders bij school op een structurele manier. Korte lijnen met de ketenpartners, zoals bijv. de tweedelijnszorg, is een ander aandachtspunt.

 

 Wat levert de implementatie van PBS op?

 In de VS wordt al 15 jaar onderzoek gedaan naar PBS. Bewezen effecten van PBS zijn:

  1. Een afname van probleemgedrag van leerlingen. Leerlingen voelen zich veiliger en gedragen zich socialer.
  2. De effectieve leertijd neemt toe en de leerprestaties verbeteren.
  3. Docenten zien sneller wanneer er iets aan de hand is met leerlingen en zijn beter in staat om zorg op maat te bieden.
  4. Onder docenten is een grotere tevredenheid en minder ziekteverzuim.

Uit onderzoek naar de voordelen van een gezond schoolklimaat blijkt daarnaast dat:

  • Waarden en normen van de school en de houding van de docenten naar de leerlingen een belangrijke impact hebben op het welbevinden van leerlingen en hun aanpassingsvermogen.
  • Doelgerichtheid, ambities, bereidheid tot participatie en zelfvertrouwen van leerlingen in hoge mate geconstateerd worden op scholen waar leerlingen een ondersteunend schoolklimaat ervaren.
  • Een gezond schoolklimaat een noodzakelijke basis is voor lerende scholen.

(Bron: Positive Behavior Support in het voortgezet onderwijs, E.L. Young e.a., SWP, 2014)

 

Hoe ziet het implementatietraject eruit?

 Aangezien PBS een integrale en systematische aanpak is die vaak een cultuurverandering met zich meebrengt, moet je al gauw denken aan een doorlooptijd van twee jaar. Het implementatietraject wordt uitgevoerd door een beperkt PBS-team bestaande uit vier of vijf vertegenwoordigers van de school of het team. Daarnaast heeft de leidinggevende een actieve rol.

Als extern begeleider van een dergelijk implementatietraject ga ik altijd in samenspraak met mijn opdrachtgever na welke expertise de school of het team zelf in huis heeft en welke begeleiding ik in aanvulling hierop te bieden heb. Je kunt dan denken aan:

  • Scholing en begeleiding van het PBS-team.
  • Begeleiding van teambijeenkomsten waarin gewerkt wordt aan de realisatie van een positief en veilig schoolklimaat volgens de PBS-aanpak.
  • Ondersteuning bij het sturen op data en het planmatig werken.
  • Coachen van docenten in het omgaan met probleemgedrag van leerlingen.
  • Effectmeting en kwaliteitsborging.

Basis is wat binnen je school reeds gedaan wordt om een positief schoolklimaat te creëren. En natuurlijk is het mogelijk om van start te gaan met een beperkte pilot.

 

Meer weten?

In dat geval nodig ik je uit om contact met me op te nemen: i.beumer@devirieu.nl

 

Een positief en veilig schoolklimaat dankzij PBS