motto oplossingsgerichtDe start van de zomervakantie is voor mij altijd een moment om terug te kijken op het afgelopen schooljaar. Wellicht geldt hetzelfde voor jou. Natuurlijk kijk ik naar de dingen die ik volgend jaar anders en vooral beter wil doen. Tegelijkertijd lijkt het me zeker zo zinvol om ook terug te kijken op datgene wat goed ging. Dit helpt om:

  1. Steeds beter te worden in wat je doet
  2. Plezier en voldoening te houden in je werk
  3. Stevig in je schoenen te blijven staan in een veranderende omgeving

Manon Ruijters (2015) heeft het in dat verband over professionele identiteit. Volgens haar gaat het erom dat je weet wat je kunt, wat je wilt, waar je passie zit en hoe je daar verbinding mee blijft maken. Voor mentoren en studieloopbaanbegeleiders is dit misschien een bekend verhaal en heb je het met je leerlingen/studenten regelmatig over hun kwaliteiten en motieven. Tegelijkertijd denk ik, dat het niet vanzelfsprekend is om van tijd tot tijd stil te staan bij je eigen sterke punten en drijfveren en bewust bezig te zijn met de ontwikkeling van je eigen professionele identiteit. Een sterk ontwikkelde professionele identiteit bevordert volgens Manon Ruijters o.a. zelfsturing en veerkracht:

  • Zelfsturing

Naarmate je beter weet waar je voor gaat en staat, kun je betere keuzes maken. Keuzes waar je zelf achter staat. Je kunt dan makkelijker de verleiding weerstaan om teveel gericht te zijn op (vermeende) verwachtingen en eisen van buitenaf.

  • Veerkracht

Het is algemeen bekend dat het onderwijs een sector is met een relatief hoge kans op een burn-out. Volgens het CBS (2015) heeft zelfs 1 op de 5 medewerkers in het onderwijs te maken met burn-out klachten. Veerkracht, ofwel het vermogen om flexibel om te gaan met veranderingen, helpt dit te voorkomen.

Een sterk ontwikkelde professionele identiteit gaat ook samen met de drive om het beste uit jezelf te willen halen, uitgaande van je eigen unieke kwaliteiten. Een manier om steeds beter te worden in wat je doet, is terug te kijken op die situaties die voldoening gaven en juist hiervan te leren. Waarderende reflectie is dan een handige, effectieve aanpak.

 

Waarderende reflectie omvat de volgende stappen:

  1. Hoe zag de succesvolle situatie eruit?

Ga uit van een ervaring waar je met veel voldoening op terugkijkt, omdat opeens iets is lukte wat je voorheen lastig vond of omdat je toen op je best was. Dit kan bijvoorbeeld het moment zijn waarop je een lastige klas toch hard aan het werk kreeg of een les die gewoonweg héél goed liep. Een concrete situatie dus, die je helder voor ogen kunt halen.

  1. Wat maakte dat deze situatie succesvol was?

Vraag jezelf af wat precies de essentiële momenten waren in deze situatie: Wat was het omslagpunt? Wat deed je anders dan voorheen? Wat werkte? Of: Welke kwaliteiten heb je precies ingezet in deze situatie? Hoe heb je deze kwaliteiten ingezet? Wat was het resultaat?

  1. Welke conclusies kun je hieruit trekken voor de toekomst?

Wat betekent dit voor het aankomend schooljaar? Wat werkte in die situatie en kun je dus vaker inzetten? Of: Welke kwaliteiten van jezelf heb je toen ingezet en kun je verder ontwikkelen en/of vaker gebruiken?

Beate Letschert (2013) noemt deze manier van terugkijken “bemoediging door het zichtbaar maken van bekwaamheid”. Een bemoedigende benadering voor onze leerlingen/studenten en voor onszelf. Hoe meer we gewend zijn om te letten op succesvolle elementen in ons eigen werk, des te beter we in staat zijn om successen bij onze leerlingen/studenten/collega’s op te merken en te waarderen.

 

Bronnen:

Hoe kijk jij terug op het afgelopen schooljaar?